Robots voor de klas?

Bij de invoering van computers in het onderwijs, begin jaren 80, leefde de angst dat robots in de toekomst het onderwijs gaan overnemen. De leerkracht wordt vervangen door een robot. Die angst heeft lang bestaan, ook al maakten invloedrijke en visionaire mensen toen al duidelijk dat er heel veel moet gebeuren voordat er een robot voor de klas staat.

De wereldberoemde sciencefictionauteur Arthur C. Clarke zei: ‘Any teacher who can be replaced by a computer…should be’ (Elektonic tutors, 1980).

Vorige week zondag, 15 september, is de VPRO begonnen met het uitzenden van de sciencefictionserie ‘Real humans‘  – Äkta människor . De serie gaat over een toekomstige maatschappij waar robots de mensen veel werk uit handen nemen. Ze verrichten saai werk, voeren huishoudelijke en verzorgende taken uit en, last but not least, zijn de perfecte sekspartner.

Hedendaagse technologie komt al heel dicht bij dit toekomstbeeld. Robots zijn behulpzaam en vertonen menselijke trekjes. Bekijk onderstaande video’s maar eens.

Maar, en dat wordt al snel duidelijk in de tv-serie, robots kunnen ook bedreigend zijn voor de echte mensen. Robots die een eigen wil krijgen, hun taken te letterlijk opvatten of in opstand komen tegen hun eigenaren worden levensgevaarlijk. Ze kennen geen ethiek, hebben geen geweten.

Die angsten speelt de serie ‘Real humans’ perfect op in. Robots zien eruit als echte mensen, ze bewegen als echte mensen en ze gedragen zich als echte mensen. Ook als dat bedenkelijk of crimineel gedrag is.

Angst terecht?

Er is onderzoek gedaan naar het bestaansrecht van dergelijke angsten. Zijn ze terecht? Ja, ze zijn terecht. 

gemanoid_468x3121-300x200

Humanoïde robot en zijn schepper. Wie is wie?

Hoe meer een robot lijkt op een mens, hoe meer menselijke kwaliteiten we de robot toedichten. Terecht of onterecht. Mensen worden verlegen in het bijzijn van menselijke robots. Een opvallend resultaat is dat mensen vaker weigeren zich uit te kleden in het bijzijn van levensechte robots. Ook bleek men meer geneigd meer en beter te communiceren met intelligente robots.

Christoph Bartneck van de Universiteit van Canterbury, Nieuw Zeeland doet al jaren onderzoek naar en met robots. In een van zijn laatste blogposts en een radio-interview vraagt hij zich af wie er schuldig is als er robots in oorlogssituaties worden ingezet en dood en verderf zaaien bij de tegenstander. (Death by robot – who will be to blame?). Killing machines kennen we al langer. De landmijn is er een primitief voorbeeld van.

Bedreiging leraar?

Zijn robots een bedreiging voor de leraar? Zagen zij aan de stoelpoten van de docent? Zijn ze de landmijnen in het klaslokaal? Welk schoolbestuur gaat de robot inzetten al vervanger van de menselijke leraar? Kortom, wordt de leerkracht werkloos gemaakt door een machine?
‘Nee’, zei Clarke al. Alleen de leerkracht die lijkt op een machine, op routines draait, kan vervangen worden door een robot. Die leerkracht verdient dat ook.
De menselijke factor maakt het verschil. Begrip, empathie en creativiteit zijn essentiële kenmerken voor de goede leerkracht. Die kan nooit vervangen worden door een machine, hooguit aangevuld. Dat is precies waar ict in het onderwijs over gaat: saai werk overnemen, taakverlichting, verfraaien van het werk en de leerkracht versterken. Het blijft uiteindelijk de menselijke leraar die het verschil maakt tussen goed en slecht onderwijs, alle computerlokalen,  iPadscholen en andere technologie ten spijt.

Als echte liefhebber van science fiction kan ik er niet aan ontkomen je deze serie aan te raden. Al blijft de verhaallijn voorspelbaar en voldoet het gegeven aan veel clichés, het is een mooi gemaakte tv-serie die vooral dient ter vermaak en ons opnieuw bewust maakt van de schoonheid van het leraarschap. Kijken dus. Live kijken kan elke zondagavond rond 23:00 uur. De afleveringen blijven een week beschikbaar op Uitzending Gemist

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s