Het einde van de papieren atlas?

waar ligt ukraineDe papieren atlas, en de Bosatlas in het bijzonder, is een instituut. Een meneer. Daar kun je niet omheen en daar heb je respect voor. In het onderwijs zeker, want daar staat hij als verplichte kost bij menig PTA (programma van toetsing en afsluiting) vermeld. Met het GIS (geografisch informatiesysteem) en digitale kaarten op internet dreigt de papieren atlas zijn eminente status te verliezen. Moeten we daar rouwig om zijn?

In een steeds sneller wordende wereld hebben digitale kaarten een enorme tijdsvoorsprong op de papieren versies. Dat is in hun voordeel. Ze zijn actueel. Nieuwe ontwikkelingen en wijzigingen in het geografisch patroon zijn aan de hand van satellietopnamen direct door te voeren in digitale kaarten. Een nieuwe weg? Een verlegde beek? De aanpassingen worden welhaast real time doorgevoerd. Zijn ze accuraat? De verschillen zijn groot.

Papieren atlassen geven meer informatie dan alleen de ligging van een plaats, de samenstelling van de bodem of de hoogte van een gebied. Thematische kaartjes, gebaseerd op diepgaand onderzoek, geven bijvoorbeeld demografische, economische of sociale informatie. Ook op dat gebied is de digitale, online kaar met een inhaalslag bezig en op veel fronten zelfs bezig de papieren atlas in te halen. Media illustreren hun berichten met kaarten en de overheid verspreidt doelbewust actuele, geografisch gebonden informatie. Kortom, er is meer te beleven dan een beetje rondneuzen op Google Earth of Google Maps.

Lokaal

N34-N33 nieuwe situatie

Een voorbeeld uit Nederland – Noord-Drenthe. De vernieuwde kruising van de N34 en N34, met rotonde, viaduct en fietsviaduct is in 2012 opgeleverd en stond vrijwel direct daarna op OpenStreetMap ingetekend. Zeer nauwkeurig zelfs. Ook het transferium is gedetailleerd terug te vinden (zie kaders).

De rijbanen van de N33 worden momenteel verdubbeld, de werkzaamheden moeten voor de zomer van 2014 worden afgerond. OpenStreetMap geeft dat weer met blauw-witte blokjes. Op Google Maps (hieronder) ontbreekt die informatie. Wél staat er in het grijs (Gieterstraat) nog een wegdeel ingetekend dat niet meer bestaat. De Gieterstraat is in 1962 doorsneden bij de aanleg van de N33 en was tot 2013 een doodlopende weg.

N34-N33 nieuwe situatie GM

Google Maps volgde enige maanden later, zij het een stuk minder gedetailleerd. Het fietsviaduct ontbreekt anno 2014 nog steeds.

Voor een exacte weergave in de papieren atlas wachten we op de nieuwe druk.

Oekraïne

Kaarten, atlassen kunnen sterk bijdragen aan het verhelderen en duiden van actualiteit. Letterlijk een probleem in kaart brengen. Neem de ontwikkelingen in Oekraïne. Waar ligt dat land eigenlijk? Als je het aan Amerikanen vraagt, krijg je sterk uiteenlopende antwoorden, getuige dit berichtje in de Washington Post. Ongeveer 27% van de jongeren (18-24 jaar) had het goed, tegenover slechts 14% van de 65-plussers. Waarbij is aangetekend dat gemiddeld de mannen (20%) beter scoren dan de vrouwen (13%). Opvallend is bovendien dat de roep om (militair) ingrijpen door de VS sterker wordt, naarmate men slechter op de hoogte is van de ligging. En die is dan waarschijnlijk gevoed door onwetendheid, angst voor het onbekende.

Misschien wat kort door de bocht (de wens is vader van de gedachte):
kaartkennis brengt wereldvrede dichterbij.

Oekraïne ligt overigens hier:

oekraine ligging

En waar is het de laatste dagen onrustig? De Volkskrant illustreert het met een kaartje.

onrust ik oost-oekraine

Wie meer wil weten over de oorsprong van alle onrust kan dit serieuze én af en toe lichtvoetige  artikel  eens lezen, ook geïllustreerd met kaarten.

En wil je weten waar de grens tussen Oekraïne en De Krim (Russisch grondgebied) tegenwoordig loopt? Dan kijk je gewoon op Google Maps. Daar kan geen papieren atlas tegenop.

grens krim

Onderwijs en bedrijfsleven

Het onderwijs, en de maatschappijvakken in het bijzonder, kan goed gebruikmaken van allerlei datasets die er op internet te vinden zijn. De Nederlandse overheid is groot voorstander van het gratis ter beschikking stellen van data aan burgers. De website van het CBS is daar wellicht het bekendste voorbeeld van. Veel data worden geïllustreerd met kaarten. Verwant daaraan is de website van het RIVM, als het om de volksgezondheid gaat, en hun deelsite Zorgatlas.

Het Nationaal Georegister, een ook goed voorbeeld van een centrale voorziening voor het beschrijven en ontsluiten van geo-informatie van Nederland. De website staat vol met datasets en services. Deze datasets kunt je in veel gevallen direct downloaden en de services kunt je bekijken of in je eigen toepassing gebruiken. De gegevens zijn actueel.

Het zijn maar een paar voorbeelden en de lijst is ongetwijfeld heel veel langer te maken.

In het onderwijs kun je je (aardrijkskunde)lessen voorbereiden aan de hand van actuele data, of deze door leerlingen laten onderzoeken. Bedrijven kunnen hun plannen toetsen, ontwikkelen of bijstellen met behulp van deze gegevens.

Ook fijn om te weten: alle genoemde website zijn gratis te gebruiken. Voor een degelijke atlas leg een flink bedrag neer.

Conclusie

Het gebruik van digitale kaarten is méér dan het raadplegen en interpreteren van de tweedimensionale weergave van de driedimensionale werkelijkheid. Die werkelijkheid heeft meer dan drie dimensies. Zó veel meer, en in zoveel variaties, dat ze nooit in een papieren atlas zijn te vangen. Het zijn de onderliggende datasets die een kaart waardevol maken. Daarmee is de papieren atlas tot een mooi plaatjesboek geworden. Voor op de koffietafel.

Of is die papieren atlas juist voorwaarde om digitale kaarten beter te kunnen begrijpen?

.

Advertenties

2 gedachten over “Het einde van de papieren atlas?

  1. Pingback: Het einde van de papieren atlas? | MeeMetICT | ...

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s