Wat kunnen we leren van adaptieve leersystemen?

rekentuin-logoZoals bedrijven inspelen op klantbehoeften (al dan niet gecreëerd), zo spelen onderwijzers in op kindbehoeften (voor zover het om leren gaat). Ziedaar, het principe van maatwerk in het onderwijs, ook bekend onder de naam passend onderwijs. Dat kan tegenwoordig steeds nauwkeuriger op maat gesneden worden met behulp van digitale, adaptieve leermiddelen.

Toen ik op de lagere school zat, hadden we in de eerste en tweede klas les van juf De Jong. Zij wist precies hoe ze ons moest benaderen. Streng en consequent zijn bij de ene leerling, toegeeflijk en meebewegend bij de andere. Ze wist wie voorlijk was en wie achterlijk, met de middelmaat als norm, en verdeelde haar aandacht navenant en zorgde ervoor dat we allemaal tegelijk overgingen naar de volgende klas.

Regie

Juf De Jong regisseerde de onderwijsleersituatie in haar klas met een fantastische mengeling van intuïtie en vakkennis. Wat zij in haar hoofd had laten we tegenwoordig registreren en analyseren door computers. Testbatterijen leveren big data en wetenschappers leggen de data, en daarmee indirect de leerlingen, langs de meetlat. Ict-gerelateerde onderwijsmiddelen zijn bij voorkeur adaptief en spelen in op de leerbehoefte van de leerling. De leerkracht is nog net niet uitgeschakeld en kan als een big brother aan de regieknoppen blijven draaien. Het schrikbeeld van menigeen die robotisering van het onderwijs verfoeit en zijn baan op de tocht ziet staan. En dat hoeft niet beslist een robofobe leerkracht te zijn.

Oefenweb

Oefenweb is een van de eerste en waarschijnlijk ook een van de meest uitgebreide adaptieve programma’s in het onderwijsveld. Op Dé Onderwijsdagen presenteerden Abe Hofman en Alexander Savi hun bevindingen uit het onderzoek met Rekenweb, hét adaptieve rekenprogramma van de Universiteit van Amsterdam.

 

Om adaptief te kunnen lesgeven moet je twee dingen weten, aldus Hofman en Savi: welke items makkelijk/moeilijk zijn en wat de vaardigheid is van de leerling. De adaptiviteit heeft twee belangrijke kenmerken in zich. Het past zich aan aan de prestaties van het individu. De leerling gaat doelbewust oefenen om uiteindelijk overwegend successen te ervaren. Zodra het systeem heeft vastgesteld dat de leerling aan een nieuwe stap toe is, gaat hij verder in de zone van de naaste ontwikkeling.

Leerstijlen

Hoe een kind leert is afhankelijk van zijn persoonlijke voorkeur. Dat wordt ook wel als de persoonlijke leerstijl aangeduid. Gaat hij vooral automatiseren of leunt hij bij voorkeur op begrip? Dat is iets waar een computersysteem moeilijk grip op kan krijgen. Via beide methoden is het einddoel (goed rekenen) echter te bereiken.

Een van de aspecten waar de onderzoekers op dit moment hun aandacht op richten is de manier waarop eens reeks opgaven is opgebouwd. Waarom zijn sommige typen opgaven moeilijker dan andere?  Hoe weet je of de clustering van opgaven de juiste groepering vertegenwoordigt? Op basis van de gegeven antwoorden wordt aan de hand van kansberekening een nieuw type opgave of nieuwe groep opgaven aangeboden. Dit aanbod kan afwijken van de algemeen gangbare opvattingen over wat de ideale leerlijn is.

Leerlijnen

Leerlijnkennis bestaat al decennia. We houden eraan vast en de ervaren leerkracht wéét wanneer hij met een leerling pas op de plaats maakt, extra hulp moet aanbieden of juist kan versnellen. Onderbuikgevoel en fingerspitzengefühl spelen daarin een belangrijke rol, net als bij juf De Jong. De leerkracht is nog steeds niet te vervangen door een computer die het leerstofaanbod baseert op algoritmes, waarmee hij het leerproces van elk individueel kind probeert te vatten in enen en nullen. Want wie kan er beter een rekengesprek aangaan dan de leerkracht?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s